|
|
Vada Varia, nr. 5 2004 |
|
|
Henk vertelt Deel 2 Henk de Jager, een prominent
havenlid, is niet alleen bekend door zijn activiteiten voor VADA. Hij is ook
een boeiend verteller. Met een bewogen vaarverleden.
Over het beroep van sleepbootkapitein. En over zijn vader en opa die dat ook
waren. Henk de Jager / Peter Burghouts Aflevering 2: Pa de Jager. De vorige
keer is al wat verteld over een reis die de vader van Henk tijdens de 1e
wereldoorlog maakte naar Indië en terug. Met een
zeilend koopvaardijschip, een driemast schoener. Een soortgelijk schip als
hier afgebeeld.
Vervolg
van de vorige aflevering: “M’n vader probeerde ook wel wat te handelen. Maar
daar was ie niet zo goed in. Hij ging eens, het zal in
Batavia [i]
geweest zijn, de wal op en kocht een mooi bedrukt kleed. Batik of zo. Toen ie ermee op de boot kwam wilden zijn maten ook wel zo’n
kleed. Hij weer terug om er nog een stuk of wat te halen. Terug aan boord
grote consternatie. Ze zagen dat er een merk in stond van een fabriek in
Deventer. Ik weet niet meer welk merk maar een heel bekend
textiel merk toentertijd. Hij dus op hoge poten terug met die kleden. Kwaad
natuurlijk. Maar die baas waar hij ze gekocht had liet ‘m alles in dat
bedrijf zien. Dat hij niks te verbergen had. Die kleden kregen ze wel
onbewerkt uit Nederland maar juist hier, in zijn bedrijf in Batavia, werden
ze op de originele Indische manier bedrukt. Helemaal geen oplichterij dus.
Ja, toen wilden ze ze wel hebben natuurlijk. Hij vertelde
ook dat hij zich zo geneerde over de riksja’s, toen ze daar in Indië lagen. Om in zo’n ding te
zitten als gewoon mens, om niks te doen en door een ander mens te worden
getrokken in je karretje. Ja. Nog zo’n verhaal over z’n handel. Op de terugreis ergens in Brits-Indië [ii],
of misschien Ceylon [iii],
had hij wat kleine ruwe diamanten gekocht. En toen
ze weer hier waren wilde hij er eentje laten slijpen voor een ring of broche
voor zijn zuster. Nou hebben ze er daar, bij die Amsterdamse diamantslijper,
natuurlijk wel misbruik van gemaakt, maar voor dat slijpen vroegen ze zoveel
dat hij er al z’n steentjes voor moest geven. Hij
was alles weer kwijt. Van de
terugreis is me ook nog bijgebleven dat hij zo enthousiast vertelde over dat
zeilen met dat schip. In de Middellandse Zee kregen ze een staartje van een
zware storm mee. Ze kwamen een bekend groot passagiersschip tegen dat naar Indië ging. Ik weet niet meer welk, wel zo’n bekende grote oceaanstomer. Het was zo erg dat dat schip lag te steken [iv]
omdat ie anders niet meer kon manoeuvreren. En zij,
met die driemaster voeren eigenlijk zonder veel problemen op zeil door. Voor
de wind dan. Daarna is het in één keer bladstil geworden. Nou, als zeiler
weet je dat wel. Een gruwel voor zeilers op groot water. Een zee met een nog
zware deining terwijl er geen zuchtje wind meer in de zeilen stond om het
schip stabiliteit te geven. Ze kregen die golven terwijl ze stil lagen - ze
zullen wel dwars gekomen zijn - en ze hebben toen zo verschrikkelijk liggen
slingeren, zoveel slagzij iedere keer van bakboord naar stuurboord en
andersom gemaakt, dat een doos met fossielen, wat
schelpen en (zee)sponzen die m’n vader in zijn kooi had staan op een of
andere manier in de bovenkooi aan de andere kant terecht is gekomen. Die
kooien waren in de zij van het schip gebouwd. Twee hoog daar. In een klein
schip kan je je zoiets nog wel voorstellen. Maar in
zo’n driemastschoener… ! Maar ja,
toen ie na die reis terug in Nederland kwam werd hij
door de marechaussee van boord gehaald en moest toch in dienst. Hij kwam als
soldaat in Amsterdam terecht. In Kattenburg, in de tijd van het broodoproer.
Daar moest ie broodkarren bewaken die van de
bakkerij naar een kazerne gingen. Ze hingen wel grote sloten aan die karren,
maar ja, hoe ging dat? De wijk waar toen de havenarbeiders in Amsterdam
woonden, Kattenburg, was nog beruchter dan de Zeedijk. Kan je je voorstellen? Van die meiden. Van dat rauwe door de wol
geverfde soort uit Kattenburg. Nou, die trokken zich nergens wat van aan,
hadden hun eigen manieren. Ze trapten rotzooi, gooiden de karren om, trapten
de ontluchtingsroosters die er onder in zaten d’r uit, jatten
het brood en gingen er vandoor. Afijn:
hij kwam voor de Krijgsraad. Waarom hij niks gedaan had. Zijn verdediging was
eerlijk. Maar misschien niet zo verstandig: “Ik mag niet
schieten, ik mag niet steken met de bajonet. Dan moet u me eens
vertellen hoe ik dan moest optreden?” Antwoord:
“Met uw militaire uitstraling. Met uw gezag als soldaat des Konings.” Hij had
daarop nogal sarcastisch geantwoord: “Ja ja.
Militaire uitstraling, soldaat des Konings. Ja.
Probeert u dat maar eens in Kattenburg.” Dat had
hij dus beter niet kunnen zeggen. Hij kreeg als antwoord: “U bent een
nietswaardige nietsnut” en drie maanden strafkamp. Het stak ‘m erg. Hij had
het als soldaat toch al heel moeilijk. Sympathie voor het “gebroken
geweertje” [v],
geen enkel geloof in wat ie deed daar als militair.
Maar hij móést. Hij was nogal onder de indruk van Domela
Nieuwenhuis [vi].
Soldaat des Konings sloeg dus niet zo aan. Maar ja… hij was eigenlijk echt antimilitarist. Wel
sympathie voor verzet, maar tégen gewapend verzet. Het was
een wilde tijd en riskant toen: oorlogstijd, veel politiek oproer,
voedseltekorten. Ja, en dat ook ín het leger waar de soldaten klaagden over
het feit dat zij geen fatsoenlijk eten kregen (aardappels) en de officieren
wel. Dus ook bijna oproer binnen het leger…” - Wordt vervolgd - |
|
|
|
